Automatisch rijden wordt in Nederland steeds belangrijker. Hiermee wordt bedoeld dat de auto steeds slimmer wordt en meer taken van de bestuurder overneemt, zoals bijvoorbeeld het sturen, gas geven en remmen.

Eén van deze ‘slimme’ geautomatiseerde systemen op de markt is Adaptive Cruise Control. Met ACC kan de automobilist inmiddels de voet van het pedaal houden. Daarnaast ‘ziet’ de auto door een ingebouwd radarsysteem zijn voorgangers.

Op basis van deze gegevens is de auto in staat om zelf gas terug te nemen of te remmen. Dit heeft zowel voordelen voor de doorstroming als het milieu. Je kunt hierdoor andere auto’s op een veilige afstand volgen.

Daardoor verloopt de doorstroming geleidelijker en dus efficiënter. Behalve dat er minder snel een file ontstaat, scheelt het ook in het brandstofverbruik. Voor de automobilist wordt het rijden hierdoor steeds comfortabeler en veiliger.

Alertheid

“Mensen zitten meer ontspannen in de auto door het geautomatiseerde systeem,” legt Prof Dr. Bart van Arem uit. De hoogleraar onderzoekt al twintig jaar de effecten van ACC op de veiligheid en doorstroming van het verkeer op de TU Delft.

De aard van de ongelukken verandert met het gebruik van Adaptive Cruise Control.

“Er wordt weleens gezegd dat de alertheid van de bestuurder afneemt als hij langere tijd ACC gebruikt en de kans op ongelukken door onvoorziene objecten op de weg toeneemt. Dat wil ik graag nuanceren.

Het systeem is nu nog niet in staat om onvoorziene objecten op de weg, zoals een wieldop, te zien en rijdt er niet automatisch omheen. Op dat soort zaken moet de bestuurder nu nog zelf alert zijn.

Het systeem zorgt er echter wel voor dat je als bestuurder minder vermoeid bent en remt op sommige situaties sneller dan dat een mens dat zou doen. Hiermee worden een hoop ongelukken ook juist voorkomen. Kortom, de aard van de ongelukken verandert met het gebruik van ACC, maar een systeem waarbij helemaal geen ongelukken gebeuren, is onbetaalbaar.”

Verbeterpunten

Het geautomatiseerde systeem heeft veel voordelen voor de veiligheid op de weg: bestuurders rijden door een vast in te stellen volgtijd minder hard en wisselen minder van rijstrook. Een veelgehoord bezwaar is echter dat de auto teveel afstand houdt tot de voorganger.

Zo ontstaat ruimte voor andere weggebruikers om voor in te voegen. De radar ziet dat de volgafstand veel kleiner is en reageert door te remmen. Zo beweegt de auto als het ware naar achteren in de file.

Van Arem: “Uiteraard zijn er nog verbeterpunten. De software kan nog verder worden doorontwikkeld, zodat het systeem nog beter overzicht op de weg kan houden. Rekening houden met onvoorziene objecten en het invoegen zijn daar onderdelen van.

Nu reageert de adaptive cruise control alleen nog op je voorganger, maar je wilt ook weten wat er verder voor je op de weg gebeurt. Met een WiFi-achtig netwerk kun je auto's gevaarlijke situaties aan elkaar laten doorgeven, tot over een lengte van wel twee kilometer.”

Instructie

Pieter Prins, adviseur mobiliteit bij Royal HaskoningDHV, een internationaal ingenieursbureau, houdt zich dagelijks bezig met de ontwikkeling tussen mens, voertuig en infrastructuur. “De interactie binnen deze driehoek komt in ons werk steeds meer centraal te staan,“ zegt  Prins.

“Er is eerst veel aandacht geweest voor het bouwen van duurzame en veilige wegen. De laatste jaren zie je echter een grote verandering in communicatietechniek op de weg. Denk aan de digitale verkeersborden.

Door al deze ontwikkelingen ontstaat er een nieuwe dimensie aan wat de bestuurder aankan op de weg.

Vervolgens heeft de autotechniek een grote ontwikkeling doorgemaakt. ACC is daar een goed voorbeeld van. Door al deze ontwikkelingen ontstaat er een nieuwe dimensie aan wat de bestuurder aankan op de weg.”

Uit onderzoek onder bestuurders van auto’s met het geautomatiseerde systeem blijkt echter dat er bij aflevering nog weinig instructie wordt gegeven over gebruik ervan. Zo had 45 procent van de ondervraagden een uitgebreide instructie gehad, 31 procent een beetje en 22 procent had geen enkele instructie gehad.

“Dat is gevaarlijk,” vindt Prins. “Helemaal als de jonge bestuurders met weinig rijervaring ook gebruik gaat maken van de ACC. Per type auto en in specifieke situaties zoals bij het nemen van een flauwe bocht werkt het systeem anders. Dat moeten bestuurders wel weten. Bij zowel rijopleidingen als dealers moet hier ook aandacht voor zijn.”

Toekomst

Op het moment rijdt circa vijf á tien procent van de auto’s met ACC vermoedt Van Arem. Het aantal auto’s met een geautomatiseerd systeem, zal in de toekomst alleen maar toenemen. Dat betekent echter niet dat het fileprobleem verleden tijd is.

“Over vijf jaar zal het aantal files toenemen, omdat er behalve de uitbreiding bij Schiphol en Amsterdam nog geen extra wegen bijgebouwd zullen zijn. Wij zullen alles uit de kast moeten halen om het verkeersprobleem aan te pakken.

Ik zie mogelijkheden in een goed functionerend OV-systeem, flexibele werktijden, je auto delen met andere weggebruikers en een zodanige inrichting van onze fietsnetwerken dat fietsers een gemiddelde snelheid van twintig kilometer per uur kunnen bereiken.

Daarnaast verwacht ik veel van voertuig tot voertuig communicatie om de doorstroming op de weg nog efficiënter te laten verlopen. De dag dat wij passagier in onze eigen auto worden, komt ook steeds dichterbij. De auto zal in de toekomst de verantwoordelijkheid voor het rijden overnemen van de bestuurder, waardoor je reistijd nuttiger kunt besteden. Skypen of lezen, terwijl je auto je van A naar B brengt.”